Vatican News
“Người gieo giống đi ra gieo giống. Trong khi người ấy gieo, có những hạt rơi xuống vệ đường… có những hạt rơi trên nơi sỏi đá… có những hạt rơi vào bụi gai… lại có những hạt lại rơi nhằm đất tốt…” (Mt 13,3-8).
Những câu Tin Mừng quen thuộc trên đây vẽ ra một nghịch lý rất đẹp trong hành trình gieo giống. Người gieo hạt có lẽ không bao giờ biết chắc hạt giống mình gieo sẽ rơi vào mảnh đất nào, hạt nào sẽ nảy mầm, mùa nào sẽ trổ bông, và hoa trái sẽ thuộc về ai. Họ chỉ biết cúi xuống, mở lòng bàn tay và trao gởi những hạt nhỏ bé vào lòng đất. Phần còn lại thuộc về thời gian, đất trời và một sức sống âm thầm tiểm ẩn trong từng hạt giống.
Cuộc thi truyện ngắn “Hạt Giống Tin Mừng” do Vatican News Tiếng Việt tổ chức cũng mang dáng dấp của một hành trình như thế.
Sau tám tháng, từ ngày 31/01 đến ngày 30/09/2026, cuộc thi chính thức khép lại thời gian nhận bài với 215 tác phẩm hợp lệ của 65 tác giả, đến từ nhiều giáo phận trong và ngoài nước. Đằng sau những con số ấy là 65 hành trình cầm bút, là những trải nghiệm sống được chắt lọc thành câu chữ, là những thao thức về con người, về Thiên Chúa và về ý nghĩa của tình yêu giữa một thế giới còn nhiều tổn thương.
Các tác giả đến từ nhiều vùng miền khác nhau. Trong số đó, Giáo Phận Sài Gòn có số tác giả tham dự đông nhất với 9 người, tiếp đến là giáo phận Vinh với 7 người và Hà Tĩnh với 5 người. Những giáo phận còn lại cũng có sự hiện diện của các cây bút, mỗi nơi khoảng 2–3 tác giả. Cũng có nhiều tác giả Việt Nam từ hải ngoại. Đặc biệt, cuộc thi còn đón nhận sự tham gia của một tác giả không Công Giáo. Đây là một chi tiết đáng trân trọng, bởi những giá trị của Tin Mừng, khi được diễn tả bằng tình yêu, lòng thương xót và sự tôn trọng phẩm giá con người, có thể chạm đến những trái tim và vượt qua rất nhiều ranh giới.
Khoảng cách thế hệ cũng tạo nên một nét đẹp riêng. Hai tác giả trẻ nhất sinh năm 2010, đến từ Tây Ninh và Hưng Hóa. Tác giả lớn tuổi nhất sinh năm 1952, thuộc giáo phận Vinh. Cách nhau gần sáu thập niên, nhưng các tác giả cùng gặp nhau trên một trang giấy, một cuộc thi, một nỗi niềm trăn trở. Có lẽ, đây cũng là một trong những điều kỳ diệu của văn chương: tuổi tác có thể khác nhau, trải nghiệm có thể khác nhau, nhưng khát vọng kể một câu chuyện về con người, tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống, lòng ngưỡng vọng về Thiên Chúa, và khát vọng loan báo Tin Mừng vẫn luôn là những điểm gặp gỡ rất chung.
Đi tìm những hạt giống giữa lòng đời
Điều đáng chú ý nơi các tác phẩm dự thi không chỉ là sự đa dạng về đề tài, mà còn là cách các tác giả đi tìm dấu vết của Tin Mừng giữa những điều rất bình thường của cuộc sống.
Không ít truyện được xây dựng chắc tay, có cấu trúc, có chiều sâu tâm lý và khả năng dẫn dắt cảm xúc. Các câu chuyện này không nhất thiết bắt đầu từ những biến cố lớn lao, nhưng thường mở ra từ một con người, một cuộc gặp gỡ, một ký ức hay một chi tiết nhỏ bé tưởng như không đáng kể giữa lòng đời.
Có những tác phẩm đưa người đọc vào hành trình đi tìm người tốt giữa đời. Có những câu chuyện kể về tình thương tự nhiên nảy nở trong trái tim những con người dành cho những đứa trẻ bị bỏ rơi, không nơi nương tựa. Có những người khóc mướn thương vay, tưởng như đang khóc cho nỗi đau của người khác, nhưng thực ra lại đang tìm cách chạm đến những mất mát mà chính mình chưa từng có cơ hội gọi tên.
Có những nhân vật bước đi qua cuộc đời với một thân phận không lành lặn, mang trong mình những khiếm khuyết, tổn thương và bất hạnh. Nhưng họ vẫn giữ được trái tim của một con người. Họ vẫn biết yêu, biết hy sinh, biết trao đi. Và chính tình yêu họ dành cho người khác lại giúp những người chung quanh nhận ra rằng, dù cuộc đời có thể tước đi nhiều điều, phẩm giá con người vẫn không vì thế mà mất đi.
Tin Mừng trong những câu chuyện ấy không xuất hiện như một khái niệm thần học được giải thích bằng những công thức quen thuộc. Tin Mừng hiện diện trong một bát cháo nóng, một ổ bánh mì, một bàn tay sẵn sàng nâng đỡ, một cuộc điện thoại được kiên nhẫn lắng nghe giữa đêm khuya. Có khi, đó là sự tận tụy của một người vợ vẫn chăm sóc người đã từng làm tổn thương mình cho đến tận những giây phút cuối cùng.
Hạt giống Tin Mừng gieo xuống có khi chỉ bằng một câu nói gói gọn nhưng đủ sức đi theo một con người suốt cả chặng đường dài: “Vì anh là người”. Một câu nói giản dị, nhưng mở ra cả một chiều kích thần học về phẩm giá con người. Người ta được yêu thương không phải vì họ xứng đáng, không phải vì họ có ích, cũng không phải vì họ đã làm được điều gì lớn lao. Người ta được yêu thương đơn giản vì họ là con người.
Có lẽ, đó cũng là một trong những cách diễn tả sâu xa nhất về Tin Mừng.
Khi đức tin đi qua những vết thương
Nếu có một dòng chảy âm thầm nối kết nhiều tác phẩm dự thi, thì đó chính là những nỗi đau và hành trình chữa lành.
Trên những trang viết, có biết bao nước mắt của những người mẹ mất con, những người cha mất con, những người con mất cha mẹ. Có những gia đình tan vỡ, những cuộc đời bị bỏ lại bên lề, những cuộc khủng hoảng đức tin và những khoảng lặng mênh mông trước một Thiên Chúa dường như im tiếng trong mọi nghịch cảnh.
Có những nhân vật thốt lên một lời tưởng như nghịch đạo: “Con giận Chúa”. Nhưng đi đến cuối hành trình, độc giả mới khám phá ra đó lại là một trong những lời cầu nguyện chân thật nhất của một con người đang đau khổ. Bởi khi còn có thể thốt lên nỗi giận hờn sâu kín nhất của mình, người ta vẫn còn đặt mình đối diện với Thiên Chúa cùng với tất cả những vụn vỡ trong đời mình. Trong Kinh Thánh, tiếng kêu ấy không xa lạ. Những lời than van của các Thánh Vịnh, tiếng kêu của Gióp giữa đống tro tàn, tiếng chất vấn của những con người bị thương tổn đều cho thấy đức tin không phải lúc nào cũng là một hành trình bình an và đầy tiếng chúc tụng. Có những lúc, tin là dám mang cả sự bất lực, giận dữ và nước mắt của mình đến trước mặt Thiên Chúa.
Một tác phẩm đã diễn tả điều ấy bằng một câu rất đẹp: “Đức tin không phải là một phép màu biến mưa bão thành nắng ấm. Đức tin là sự can đảm bước tiếp ngay cả khi đôi chân đang chảy máu”. Đức tin ấy không xóa bỏ bóng tối, nhưng giúp con người không bị bóng tối nuốt chửng. Đức tin không nhất thiết trả lời được mọi câu hỏi về đau khổ, nhưng có thể trao cho con người một lý do để tiếp tục yêu thương, ngay cả khi chưa hiểu được điều gì đang xảy ra.
Có những câu chuyện đi đến tận cùng của sự mất mát để khám phá một điều tưởng như rất nhỏ nhưng lại vô cùng lớn lao: sự hiện diện của một con người bên cạnh một con người khác trong giờ phút sinh tử. Đó là “sự liên đới tuyệt đối của một con người dành cho một con người”.
Ở nơi mà mọi lý lẽ đều trở nên bất lực, tình thương vẫn có thể lên tiếng. Một tác giả đã tìm được một hình ảnh độc đáo khi đưa ngôn ngữ toán học vào văn chương: “Nếu có một phương trình của cuộc đời, thì lòng thương xót chính là khoảng trống giữa hai con số. Nơi toán học bất lực, thì sự tử tế lấp đầy”.
Những hình ảnh như thế cho thấy văn chương có khả năng làm một điều mà đôi khi ngôn ngữ lý luận không thể làm được, đó là chạm đến những vùng sâu kín nhất của tâm hồn con người và để cho trái tim con người lên tiếng.
Hạt giống phải đi qua những vết nứt
Hình ảnh hạt giống trong các tác phẩm không chỉ gợi lên sự sống, mà còn gợi lên một nghịch lý căn bản của Tin Mừng: muốn nảy mầm, hạt giống phải chấp nhận vỡ ra.
Một tác phẩm đã diễn tả điều ấy bằng một câu đầy sức gợi: “Mầm sống chỉ thực sự bắt đầu khi lớp vỏ bọc bên ngoài chấp nhận nứt vỡ dưới sức nặng của bùn đất”.
Các tác phẩm trong cuộc thi “Hạt Giống Tin Mừng” cho thấy đời sống đức tin cũng mang một quy luật tương tự. Con người chỉ thực sự được mở ra để sống trọn vẹn khi dám bước ra khỏi lớp vỏ ích kỷ, những đam mê và dục vọng riêng tư, những thành kiến và nỗi sợ hãi vẫn thường giam giữ mình. Có những cuộc lội ngược dòng đầy đau đớn, bởi để yêu thương, đôi khi người ta phải chiến đấu với chính mình trước khi có thể đến với người khác.
Có một câu chuyện đưa người đọc trở về đêm Giáng Sinh, nhưng không để tìm thấy Hạt Giống Tin Mừng nơi những ánh đèn rực rỡ ngoài quảng trường. Hạt giống ấy lại âm thầm nảy mầm trong một căn xưởng đất nung, giữa mồ hôi của người lao động, từ những vết nứt của một gia đình tan vỡ được vá lành bằng lòng trắc ẩn của tình người. Một lần nữa, Tin Mừng được tìm thấy không phải ở nơi người ta thường nghĩ sẽ gặp thấy, nhưng ở nơi một trái tim biết cúi xuống trên một trái tim tưởng đã chết vì đau thương vỡ nát.
Có những người không giảng Tin Mừng bằng lời, hay bằng những bài giảng hùng hồn, mà bằng việc họ sẵn sàng bán đi thứ quý giá nhất của mình để đổi lấy sự sống cho người khác. Có những con người chẳng bao giờ nói về lòng thương xót, nhưng chính cuộc đời họ lại trở thành một bài giảng chân thật và đầy sức lay động về lòng thương xót.
Và cũng có những hạt giống được gieo xuống bằng một hành động tưởng như không đáng kể: ngồi nghe một cuộc điện thoại giữa đêm. Đằng sau những lời nói lải nhải, những cuộc gọi tưởng như phá bĩnh là những nỗi niềm không biết gửi vào đâu. Đôi khi, điều một người cần không phải là một lời khuyên, một bài học hay một giải pháp, mà chỉ là biết rằng ở đầu dây bên kia vẫn có một người đang lắng nghe mình.
Gieo một hạt giống Tin Mừng, có khi đơn giản chỉ là như thế.
Viết cũng là một hành vi thừa sai
Nhìn một vòng qua 215 tác phẩm dự thi, điều đọng lại không chỉ là những câu chuyện hay, những ý tưởng độc đáo hay những trang viết giàu cảm xúc. Điều đáng quý hơn cả là những con người đã chọn kể chuyện để nói về tình yêu, chọn văn chương để chạm đến nỗi đau, và chọn những số phận rất bình thường để tìm kiếm dấu vết của Tin Mừng Thiên Chúa.
Trong Năm Mục vụ 2026, Giáo Hội mời gọi mỗi Kitô hữu sống căn tính của mình như một môn đệ thừa sai. Sứ mạng ấy không chỉ được thực hiện qua những chuyến đi xa, những công trình lớn hay những hoạt động mang tính tổ chức. Đôi khi, sứ mạng bắt đầu ngay nơi một người biết nhìn người khác bằng ánh mắt cảm thông, biết dừng lại trước một nỗi đau, biết trao đi một chút thời gian và biết làm cho một cuộc đời đang tuyệt vọng có thêm lý do để hy vọng.
Và cuộc thi truyện ngắn của Vatican News Tiếng Việt cho thấy rằng chính những người cầm bút cũng có một con đường thừa sai của riêng mình.
Viết một truyện ngắn loan báo Tin Mừng cũng là một hành vi thừa sai. Đó là lúc người cầm bút dám cúi xuống đời sống, nhặt lấy những mảnh vỡ của thân phận con người, lắng nghe những tiếng nói bị bỏ quên, và gieo vào đó ánh sáng Tin Mừng. Người viết không nhất thiết phải tạo ra những nhân vật hoàn hảo hay những kết thúc có hậu. Điều quan trọng là giúp người đọc nhận ra rằng, ngay giữa những phận đời tưởng như đã mất hết hy vọng, sự sống vẫn có thể bắt đầu lại một cách rất kỳ diệu.
Tin Mừng không phải lúc nào cũng đến như một lời giải đáp cho mọi vấn nạn của cuộc sống. Có khi, Tin Mừng chỉ là một sự hiện diện, một gương mặt, một bàn tay. Tin Mừng không phải lúc nào cũng là một phép lạ làm thay đổi hoàn cảnh, nhưng có thể là một trái tim biết ở lại. Tin Mừng không nhất thiết là ánh sáng xóa tan mọi bóng tối, nhưng là một ngọn đèn nhỏ giúp người ta không lạc mất con đường phía trước.
Cuộc thi “Hạt Giống Tin Mừng” rồi sẽ khép lại bằng những kết quả và những giải thưởng. Các kết quả của cuộc thi sẽ được công bố trên Website và Facebook chính thức của Vatican News Tiếng Việt vào đầu tháng 12. Lễ trao giải sẽ được tổ chức online và được phát trực tiếp trên kênh Youtube của Vatican News Tiếng Việt. Nhưng hành trình của những câu chuyện không dừng lại ở đó. Một truyện ngắn có thể được đọc trong vài phút, nhưng một câu văn đẹp có thể ở lại trong lòng người nhiều năm. Một nhân vật có thể chỉ tồn tại trên trang giấy, nhưng nỗi đau và tình yêu của nhân vật ấy có thể đánh thức lòng trắc ẩn nơi một người đọc chưa từng gặp gỡ và thay đổi chút gì đó trong đời họ.
Và biết đâu, ở một nơi nào đó, trong một trái tim nào đó, một hạt giống âm thầm đã được gieo xuống. Không phải bằng những lời nói lớn lao hay những cuộc tranh luận hấp dẫn, nhưng bằng một nghĩa cử yêu thương rất thật và rất cụ thể giữa lòng đời, qua một bát cháo nóng, một ổ bánh mì, một bàn tay sẵn sàng giúp đỡ, một sự kiên nhẫn lắng nghe, một tình yêu biết tha thứ và một con người dám hy sinh để người khác được sống.
Có lẽ, đó mới chính là hoa trái đẹp nhất mà cuộc thi mong đợi. Không chỉ là những trang viết được lưu giữ, mà là những trái tim được đánh thức. Không chỉ là những câu chuyện kể về Tin Mừng, mà là những cuộc đời bắt đầu sống và loan báo Tin Mừng.
Khi một hạt giống Tin Mừng được gieo xuống, một mùa sống mới lại bắt đầu.
Tm. Ban Tổ Chức, Cao Gia An, S.J.
Nguồn: vaticannews.va