Đại hội Quốc tế Scholas Chairs lần thứ XI diễn ra tại Indonesia, từ ngày 4-6/9.
Vatican News
Sự kiện lấy chủ đề “Trí tuệ nhân tạo và ý nghĩa con người”, quy tụ các học giả và nhà nghiên cứu đến từ hơn 140 trường đại học công lập và tư thục thuộc hơn 70 quốc gia. Hội nghị không được tổ chức như một đại hội học thuật hay hội nghị công nghệ thông thường, nhưng như một “Diễn đàn của các diễn đàn”, nơi những kinh nghiệm, sáng kiến và mạng lưới quốc tế gặp nhau để đối thoại về tác động của AI đối với giáo dục, việc làm, sức khỏe tâm thần, dân chủ, văn hóa và việc tìm kiếm ý nghĩa của các thế hệ trẻ.
AI không chỉ là một công nghệ mới
Trong bài phát biểu khai mạc, Đức ông Indunil J. K. Kankanamalage, Tổng Thư ký Bộ Đối thoại Liên tôn, nhấn mạnh rằng trí tuệ nhân tạo “không đơn thuần là một bước phát triển công nghệ khác”, nhưng là một “sự biến đổi mang tính thời đại”, đang thay đổi cách con người làm việc, giao tiếp, học tập, đưa ra quyết định và hiểu về chính mình.
Lấy cảm hứng từ hai từ “gặp gỡ” và “ánh sáng” được Đức Giáo hoàng Phanxicô nhấn mạnh trong cuộc gặp liên tôn tại Đền thờ Hồi giáo Istiqlal năm 2024, Đức ông đề nghị nhìn vấn đề AI qua bốn cuộc gặp gỡ nền tảng: với Đấng Siêu Việt, với chính mình, với người khác và với thiên nhiên.
Theo ngài, AI có thể cung cấp thông tin, nhưng “không thể tự mình trả lời những câu hỏi sâu xa nhất” về lý do con người hiện hữu, ý nghĩa của cuộc sống hay con người nên trở thành ai.
“Mô phỏng không phải là hiệp thông”
Một trong những thách đố được nhấn mạnh là tình trạng con người ngày càng kết nối bằng công nghệ nhưng có nguy cơ ngày càng cô lập trong đời sống thực. Đức ông lưu ý rằng máy móc có thể mô phỏng trò chuyện, tạo phản hồi có vẻ đồng cảm và bắt chước tình cảm, “nhưng mô phỏng không phải là hiệp thông”.
Ngài cũng cảnh báo về nguy cơ công nghệ được thiết kế để chiếm giữ sự chú ý và biến sự chú ý của con người thành lợi nhuận. Khi đó, “tự do con người có thể dần trở thành sự lệ thuộc”. Vì thế, “nhiều công nghệ hơn không nhất thiết có nghĩa là nhiều tính người hơn”.
Năm nguyên tắc cho đạo đức AI
Từ truyền thống Pancasila của Indonesia, kết hợp với những giá trị của Kitô giáo, Phật giáo, Hồi giáo và các truyền thống khác, bài phát biểu đề nghị năm nguyên tắc cho “đạo đức thuật toán”.
Trước hết, AI phải bảo vệ phẩm giá và tự do con người, không tạo ra những hình thức nô lệ mới. Thứ hai, công nghệ phải phục vụ sự thật và đời sống nội tâm, chứ không trở thành công cụ thao túng. Thứ ba, AI phải củng cố các mối tương quan thực sự thay vì thay thế sự hiện diện con người. Thứ tư, giáo dục kỹ thuật số phải đi đôi với công lý và sự hòa nhập. Cuối cùng, công nghệ phải phục vụ tình liên đới và công ích.
Từ người sử dụng đến người kiến tạo
Các phiên thảo luận tại Bali xoay quanh những câu hỏi như: “Tôi là ai trong thời đại AI?”, “Đào tạo trí thông minh hay giáo dục sự khôn ngoan?”, sức khỏe tâm thần của trẻ em và thanh thiếu niên, quản trị AI, dân chủ, việc làm và phẩm giá con người.
Hội nghị kết thúc bằng một câu hỏi trở lại từ đầu: “Chúng ta có biết tương lai mình đang tạo ra hay không?”. Theo tinh thần của sự kiện, thách đố không phải là loại bỏ công nghệ hay tôn thờ nó, nhưng là “nhân bản hóa công nghệ”, để AI không trở thành công cụ thống trị mà là phương tiện giúp con người phát triển, củng cố sự gặp gỡ và cùng nhau hướng về ánh sáng.
Nguồn: vaticannews.va