Một khu vực đang được chống sa mạc hoá tại sa mạc Kubuqi, Mông Cổ.
Vatican News
Nữ tu Sandra Garay, người Argentina, thuộc Dòng Thừa sai Đức Mẹ An Ủi, truyền giáo tại Mông Cổ từ năm 2004 và hiện là Giám đốc điều hành Caritas Mông Cổ, nhận định: “Sa mạc hóa ở Mông Cổ có thể nhìn thấy bằng mắt thường”. Theo nữ tu, khi đi ra ngoài thủ đô Ulaanbaatar, ngày càng dễ nhận thấy cỏ thưa dần, các nguồn nước biến mất và đất đai trở nên khô cằn hơn, trong khi người chăn nuôi phải đối diện với những mùa đông khắc nghiệt và mùa hè ngày càng khô hạn.
Theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Chống Sa mạc hóa, gần 77% diện tích Mông Cổ đang chịu tác động của suy thoái đất và sa mạc hóa. Đồng cỏ chiếm khoảng 70% lãnh thổ và là nền tảng sinh kế của khoảng một phần ba dân số. Bên cạnh hạn hán và biến đổi khí hậu, nữ tu Garay cho biết tình trạng này còn liên quan đến chăn thả quá mức, phá rừng và sử dụng đất thiếu bền vững.
Các hiện tượng thời tiết cực đoan cũng gia tăng rõ rệt. Số ngày có bão cát và bụi hằng năm đã tăng hơn ba lần so với thập niên 1960. Đặc biệt nghiêm trọng là hiện tượng “dzud”, với mùa đông cực kỳ khắc nghiệt, thường đi kèm tuyết dày hoặc băng giá, khiến gia súc không thể tiếp cận đồng cỏ và thức ăn. Theo Tổ chức Lương Nông Liên Hiệp Quốc, trong đợt dzud 2023-2024, khoảng 7,9 triệu gia súc đã chết, tương đương 12,3% tổng đàn vật nuôi của Mông Cổ.
“Đối với các gia đình chăn nuôi, mất gia súc thường có nghĩa là mất tất cả và rơi vào nghèo đói”, nữ tu Garay nhận định. Vì thế, “cuộc chiến chống sa mạc hóa là cuộc chiến để bảo vệ sinh kế và chính sự sống của các cộng đồng nông thôn”.
Trước tình trạng này, Caritas Mông Cổ đang thúc đẩy nhiều sáng kiến như quản lý đồng cỏ bền vững, bảo vệ nguồn nước và giếng, tái trồng rừng và hỗ trợ các gia đình đa dạng hóa nguồn thu nhập. Tổ chức cũng đã xây dựng các nhà kính thụ động sử dụng năng lượng mặt trời và đào tạo cộng đồng về nông nghiệp hữu cơ, phù hợp với khí hậu khắc nghiệt của đất nước.
Hiện Caritas đang thử nghiệm kỹ thuật “hình bán nguyệt”, một phương pháp thu gom nước và phục hồi đất tại các vùng khô hạn, nhằm “chống sa mạc hóa, phục hồi các đồng cỏ bị suy thoái và môi trường sống tự nhiên, tăng độ ẩm của đất và thúc đẩy sự tái sinh của thảm thực vật”.
Tóm lược định hướng hoạt động của Caritas Mông Cổ, nữ tu Garay nhấn mạnh: “Chăm sóc đất đai có nghĩa là chăm sóc con người”. Theo nữ tu, chống sa mạc hóa không chỉ là bảo vệ môi trường, nhưng còn là “bảo vệ tương lai của hàng ngàn gia đình”.
Nguồn: vaticannews.va