Các Nữ tu Thừa Sai Mân Côi phân phát lương thực trong trại Makurdi, bang Benue của Nigeria
#ChuyenMucNuTu
Sr Linda Ugwu, MSHR
“Không ai rời bỏ quê hương trừ khi… và không ai lựa chọn các trại tị nạn…” là hai câu trong bài thơ “Home” của Warsan Shire, cho thấy rằng “nhà” là nơi con người rời đi sau cùng và là nơi đầu tiên họ mong muốn quay trở lại.
Báo cáo Xu hướng Toàn cầu của Cao ủy Tị nạnn Liên Hiệp Quốc năm 2024 ghi nhận rằng, mặc dù mức độ di dời đạt kỷ lục, mong muốn được trở về nhà vẫn rất mạnh mẽ. Khát vọng này cũng được chia sẻ bởi nhiều người di tản nội địa ở Nigeria, những người vẫn tiếp tục hy vọng một ngày được trở về làng quê tổ tiên của mình.
Bối cảnh
Kể từ năm 2012, Nigeria đã trải qua tình trạng bất ổn ngày càng gia tăng ở nhiều khu vực. Các cuộc tấn công của các nhóm vũ trang đã dẫn đến tổn thất lớn về sinh mạng và tài sản, đồng thời gieo rắc nỗi sợ hãi sâu sắc, với tính chất và mức độ bạo lực khác nhau tùy theo từng vùng.
Tại khu vực Vành đai giữa, các cuộc tấn công lặp đi lặp lại vào làng mạc và đất canh tác trong suốt thập kỷ qua đã buộc hàng ngàn gia đình phải chuyển đến các trại di tản nội địa. Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng được giải thích theo nhiều cách khác nhau, từ căng thẳng liên quan đến sử dụng đất đai cho đến các yếu tố sắc tộc, tôn giáo, chính trị hoặc ý thức hệ.
Việc thiếu các giải pháp lâu dài đã khiến nhiều cộng đồng rơi vào tình trạng di dời kéo dài, đầy bất định và mang nặng nỗi khao khát hòa bình cũng như được trở về nhà.
Tìm thấy hy vọng giữa cảnh di dời
Tại Yelwata, thuộc Khu vực Chính quyền Địa phương Guma của bang Benue, hơn 200 người đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công vào ban đêm từ ngày 13-14 tháng 6 năm 2025. Nhiều người sống sót hiện đang cư trú tại trại Trại Chợ Quốc tế ở Makurdi, thủ phủ của bang Benue. Những ký ức về đêm đó vẫn còn in đậm trong tâm trí người dân.
Cypraian Targule, một người cha có bốn đứa con, nhớ lại việc nghe thấy tiếng súng. Ông đã chạy vào rừng mà không có bất kỳ phản ứng an toàn nào. Hai ngày sau, ông đến được trại. Mặc dù cảm thấy an toàn hơn ở đó, việc canh tác, nguồn sinh kế chính của ông, giờ đây không còn khả thi. “Điều khó khăn nhất là không thể làm nông. Các nữ tu đến mang theo thực phẩm và sự động viên. Điều đó mang lại cho chúng tôi hy vọng,” ông nói.
“Trại không phải là nơi tốt cho tôi,” Dekaa Elizabeth, một bà mẹ hai con, cho biết. Chị đã mất nhiều thành viên trong gia đình, bao gồm một người anh trai và bốn đứa con của anh. Cuộc sống trong trại mang lại cho chị một phần sự an toàn, nhưng những khó khăn hàng ngày vẫn còn đó, bao gồm thiếu nước, nhà vệ sinh, học phí, và một đứa trẻ cần hỗ trợ tâm lý. Khi được hỏi điều gì giúp chị tiếp tục, chị trả lời: “Chúa ban cho tôi hy vọng; lời của Người chạm đến trái tim tôi.” Chị nói thêm rằng sự hiện diện của các nữ tu mang lại sự khích lệ và hỗ trợ cho chị.
Joseph Angur, người đã chạy trốn cùng vợ và các con, nhớ lại việc phải ẩn nấp trong im lặng khi những kẻ tấn công đi qua làng, đốt cháy nhà cửa. Nạn đói và thiếu nước vẫn là những khó khăn hàng ngày, nhưng ông vẫn hy vọng. “Tôi muốn mọi người luôn tìm kiếm hòa bình,” ông nói. “Tôi hy vọng rời khỏi nơi này và trở về nhà. Không nơi nào bằng nhà.”
Gieo mầm hy vọng
Từ năm 2022, các Nữ tu Thừa Sai Mân Côi đã đồng hành với những người di tản nội địa tại nhiều trại trên khắp bang Benue, bao gồm Daudu 1, Itcwa, Agagbe, và trại Chợ Quốc tế. Công việc của các chị bắt đầu bằng việc hỗ trợ lương thực và sau đó mở rộng sang đào tạo kỹ năng cho thanh niên nam nữ trong các lĩnh vực như may vá, giặt là, làm tóc, đóng giày và sửa ống nước.
Sau khi hoàn thành đào tạo, người tham gia được cung cấp các bộ dụng cụ khởi nghiệp để giúp họ kiếm sống. Một số người đã dần có thể vượt qua cuộc sống trong trại. Sơ Mary Unwuchola và nhóm của sơ cũng thường xuyên đến thăm, cầu nguyện và tư vấn, khích lệ các gia đình giữ vững hy vọng rằng hòa bình sẽ trở lại.
Từ di dời đến phẩm giá
Tại trại Daudu, Sơ Mary đã gặp Regina Nyamve, người đến trại khi mới mười lăm tuổi. Sau hai năm, các nữ tu đã giúp cô quay trở lại trường học. Cô hoàn thành chương trình trung học vào năm 2025 và hiện đang theo học tại một trường thời trang ở Makurdi.
“Từ trại di tản nội địa, tôi đã hoàn thành trung học,” cô nói. “Giờ đây tôi đang học một nghề. Tôi muốn theo học ngành Điều dưỡng.” Việc đào tạo cho phép cô tự tin hình dung một tương lai.
Sơ Mary thừa nhận những thách thức về nhu cầu chưa được đáp ứng và tình trạng thiếu lương thực, nhưng sơ chia sẻ: “Những người di tản nội địa có thể là bất kỳ ai trong chúng ta. Khi bạn nghe thấy điều gì đó, đừng chỉ nói, hãy hành động.”
Hy vọng còn mãi
Trên khắp các trại, các gia đình vẫn tiếp tục hy vọng vào hòa bình và một ngày được trở về nhà. Bất chấp mất mát và bất định, đức tin, sự hỗ trợ cộng đồng và những hành động liên đới giản dị đã giúp họ vững vàng.
Các nữ tu vẫn hiện diện, trao đi những gì các chị có thể, dù không có tất cả câu trả lời. Những thách thức vẫn còn, và hy vọng cũng vậy, “bởi vì không nơi nào bằng nhà.”
Nguồn: vaticannews.va